16 kwietnia 2026 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał trzy wyroki w sprawach frankowych, które bezpośrednio dotyczą przedawnienia roszczeń banków o zwrot kapitału kredytu. Rozstrzygnięcia w sprawach C-901/24 (Falucka), C-752/24 (Jangielak) oraz C-753/24 (Rzepacz) odpowiadają na pytania, które od lat generują niepewność prawną w tysiącach toczących się postępowań w Polsce. Poniżej przedstawiamy omówienie każdego z wyroków wraz z ich praktycznymi konsekwencjami dla kredytobiorców frankowych.
Wyrok TSUE w sprawie C-901/24 (Falucka): oświadczenie kredytobiorcy a przedawnienie roszczeń banku
Sprawa C-901/24 dotyczyła kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego, zawartego z mBankiem w 2007 roku na kwotę blisko 1,96 mln PLN. Po prawomocnym stwierdzeniu nieważności umowy w styczniu 2021 roku bank wytoczył w grudniu 2022 roku nowe powództwo o zwrot wypłaconego kapitału, powołując się na bezpodstawne wzbogacenie kredytobiorczyni.
Kluczowym sporem stały się oświadczenia złożone przez kredytobiorczynię w 2019 roku podczas przesłuchań sądowych, w których potwierdziła świadomość obowiązku zwrotu kapitału w razie upadku umowy. Bank argumentował, że deklaracje te stanowiły uznanie długu przerywające bieg trzyletniego terminu przedawnienia. Frankowicz wskazywał, że oświadczenia były wyłącznie wymogiem proceduralnym i że roszczenie banku przedawniło się z końcem 2021 roku – przed złożeniem pozwu. Sąd rozpoznający sprawę skierował w tej kwestii pytania prejudycjalne do TSUE.
Co orzekł TSUE w sprawie C-901/24?
Trybunał orzekł, że oświadczenie konsumenta może przerywać bieg terminu przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału – ale wyłącznie pod warunkiem, że konsument w chwili składania tego oświadczenia był świadomy, iż stwierdzenie nieważności umowy oznacza dla niego obowiązek zwrotu otrzymanego świadczenia.
Kluczowe znaczenie ma zatem rzeczywista świadomość konsumenta co do finansowych konsekwencji nieważności – nie samo formalne złożenie oświadczenia. Oświadczenie złożone wyłącznie jako wymóg proceduralny, bez świadomości jego skutków majątkowych, nie wywołuje skutku w postaci przerwania biegu przedawnienia.
Wyrok TSUE w sprawie C-752/24 (Jangielak): pozew asekuracyjny banku a przerwanie przedawnienia
Sprawa C-752/24 dotyczyła kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego, zawartego z mBankiem w 2008 roku na kwotę 226 000 PLN. Kredytobiorcy przystąpili do postępowania grupowego o ustalenie nieważności umowy – bank dowiedział się o kwestionowaniu umowy najpóźniej w marcu 2018 roku, gdy sąd ustalił skład grupy. Trzyletni termin przedawnienia roszczeń banku upływał zatem z końcem 2021 roku.
Tuż przed tym terminem, w grudniu 2021 roku, bank wytoczył odrębny pozew o zwrot 226 000 PLN – jednocześnie nadal twierdząc w postępowaniu grupowym, że umowa jest w pełni ważna. Konsumenci zakwestionowali skuteczność przerwania przedawnienia przez taki pozew, argumentując, że ma on charakter warunkowy i sprzeczny z równoległą strategią procesową banku. Sąd rozpoznający sprawę powziął wątpliwości co do zgodności tej praktyki z unijną ochroną konsumenta i skierował pytanie do TSUE.
Co orzekł TSUE w sprawie C-752/24?
Trybunał orzekł, że pozew banku o zwrot kapitału może skutecznie przerywać bieg terminu przedawnienia jeszcze przed prawomocnym zakończeniem postępowania o stwierdzenie nieważności umowy kredytu. Uprawnienie to nie jest jednak bezwarunkowe – sąd krajowy zobowiązany jest zbadać, czy w świetle całokształtu przepisów prawa krajowego taki skutek procesowy nie prowadzi do nadmiernego utrudnienia lub faktycznego uniemożliwienia konsumentowi dochodzenia przysługujących mu praw.
Samo wytoczenie powództwa przez bank nie gwarantuje więc automatycznie przerwania biegu przedawnienia. Sąd każdorazowo ocenia, czy konkretny pozew nie wywiera na konsumenta niedopuszczalnej presji procesowej, skłaniając go do rezygnacji z ochrony swoich praw.
Wyrok TSUE w sprawie C-753/24 (Rzepacz): czy sąd może uwzględnić przedawnione roszczenie banku?
Sprawa C-753/24 dotyczyła kredytu denominowanego w CHF, zawartego z Nordea Bank Polska S.A. (którego następcą prawnym jest PKO BP) w 2007 roku na kwotę 157 958 CHF, co odpowiadało 333 000 PLN. Kredytobiorcy zakwestionowali umowę w 2017 roku, składając reklamację i wytaczając pozew o zwrot rat. Sąd stwierdził nieważność umowy wyrokiem z 2023 roku.
Tymczasem bank w grudniu 2021 roku – niemal rok po upływie trzyletniego terminu przedawnienia liczonego od 2017 roku – złożył własne powództwo o zwrot 333 000 PLN. Konsumenci podnieśli zarzut przedawnienia. Bank argumentował, że sąd powinien mimo to uwzględnić jego roszczenie, powołując się na względy słuszności i zasady współżycia społecznego – wskazując m.in. na krótki czas opóźnienia i regularne spłacanie rat przez kredytobiorców w toku sporu. Sąd rozpoznający sprawę zapytał TSUE, czy takie rozwiązanie jest zgodne z prawem unijnym.
Co orzekł TSUE w sprawie C-753/24?
Trybunał orzekł, że sąd krajowy może uwzględnić przedawnione roszczenie banku o zwrot wypłaconego kapitału, jeżeli przemawiają za tym wyjątkowe okoliczności i względy słuszności. Nie jest to jednak uprawnienie bezwarunkowe — sąd zobowiązany jest każdorazowo zadbać o to, by skorzystanie z tego wyjątku nie prowadziło do nadmiernego utrudnienia lub praktycznego uniemożliwienia konsumentowi dochodzenia przysługujących mu praw.
Przedawnienie roszczenia banku nie powoduje zatem jego automatycznego oddalenia, ale też nie wystarczy samo powołanie się na słuszność, by sąd je uwzględnił. Wymagana jest indywidualna ocena okoliczności każdej sprawy z perspektywy ochrony praw konsumenta — wyjątek nie może stać się regułą działającą na korzyść banku.
Co wyroki TSUE z 16 kwietnia 2026 r. oznaczają dla frankowiczów?
Trzy wyroki wydane 16 kwietnia 2026 roku tworzą razem spójny pakiet rozstrzygnięć, który wyznacza ostateczne ramy czasowe i warunki, na jakich banki mogą dochodzić zwrotu kapitału po upadku umów frankowych. Znaczenie tych orzeczeń dla tysięcy toczących się i planowanych postępowań jest trudne do przecenienia.
Niezależnie od szczegółowego brzmienia każdego z wyroków, ich łączny efekt dotyczy w szczególności:
- Kredytobiorców, wobec których banki wytoczyły lub planują wytoczyć powództwa o zwrot kapitału po prawomocnym stwierdzeniu nieważności umowy frankowej.
- Osób, które w toku poprzednich postępowań składały formalne oświadczenia pouczeniowe o świadomości obowiązku zwrotu kapitału.
- Kredytobiorców pozwanych przez banki, które złożyły tzw. pozwy asekuracyjne jeszcze przed zakończeniem sprawy o nieważność umowy.
- Wszystkich frankowiczów, których sprawy są w toku – wyroki bezpośrednio wpłyną na strategie procesowe zarówno banków, jak i kredytobiorców.
Co powinni zrobić kredytobiorcy frankowi?
W świetle wyroków TSUE z 16 kwietnia 2026 roku każda sprawa frankowa wymaga indywidualnej analizy prawnej. Kluczowe jest ustalenie: kiedy bank dowiedział się o kwestionowaniu umowy, czy trzyletni termin przedawnienia jego roszczeń już upłynął, w jakich okolicznościach składane były oświadczenia procesowe oraz czy bank złożył pozew przed czy po upływie terminu przedawnienia.
Specjaliści Grupy Kapitałowej Votum S.A. świadczą kompleksową obsługę prawną w sprawach frankowych – zarówno na etapie dochodzenia roszczeń od banków, jak i obrony przed pozwami banków o zwrot kapitału. Zachęcamy do kontaktu celem bezpłatnej oceny sprawy w świetle najnowszego orzecznictwa TSUE.
