Sprawa C-744/24 przed TSUE: odsetki od kosztów kredytu a ochrona konsumenta

Dnia 23 kwietnia 2026 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyda wyrok w sprawie C-744/24, który może istotnie wpłynąć na sposób funkcjonowania rynku kredytów konsumenckich w Polsce. Sprawa dotyczy jednego z najczęściej stosowanych mechanizmów przez instytucje finansowe – naliczania odsetek od kosztów kredytu, w tym od prowizji oraz składek ubezpieczeniowych doliczanych do zobowiązania.

Choć dla wielu konsumentów jest to kwestia techniczna, w praktyce dotyczy ona fundamentalnego pytania: od jakiej kwoty bank powinien naliczać odsetki kredytu konsumenckiego – od kwoty wypłaconej czy od całkowitej kwoty zobowiązania powiększonej o koszty dodatkowe? Odpowiedź na to pytanie ma bezpośrednie znaczenie dla możliwości zastosowania instytucji, jaką jest sankcja kredytu darmowego (SKD).

Sprawa ma swoje źródło w umowie zawartej w 2022 roku z Bankiem PKO BP S.A. Nominalna kwota kredytu wynosiła 150 000 zł, jednak konsument faktycznie otrzymał 133 214,92 zł. Różnica wynikała z doliczenia do zobowiązania kosztów dodatkowych, w tym składki ubezpieczeniowej.

W praktyce oznaczało to, że bank naliczał odsetki od kwoty wyższej niż wypłacona, co jest dziś jednym z najczęściej kwestionowanych mechanizmów przez kredytobiorców. Całkowity koszt kredytu znacząco wzrósł, a konsument – powołując się na naruszenie przepisów ustawy o kredycie konsumenckim – zdecydował się skorzystać z rozwiązania, jakim jest sankcja kredytu darmowego.

Sprawa trafiła do sądu, a następnie – ze względu na rozbieżności w orzecznictwie – została skierowana do TSUE w formie pytania prejudycjalnego dotyczącego interpretacji Dyrektywy 2008/48/WE.

Zgodnie z przepisami unijnymi, oprocentowanie powinno być stosowane do kwoty faktycznie udostępnionej konsumentowi. Tymczasem w praktyce bankowej często dochodzi do sytuacji, w której oprocentowanie obejmuje również skredytowane koszty kredytu, takie jak prowizja czy ubezpieczenie.

Powstaje więc istotne pytanie: czy bank może naliczać odsetki od prowizji i innych kosztów kredytu?

Polskie sądy nie są w tej kwestii zgodne. Część orzeczeń dopuszcza taką praktykę, wskazując na dobrowolność zawarcia umowy przez konsumenta. Inne natomiast uznają ją za sprzeczną z prawem unijnym i zasadami ochrony konsumenta.

Dodatkowym problemem jest fakt, że w przypadku kredytów, gdzie prowizja jest kredytowana, RRSO może być niższe, mimo że całkowity koszt kredytu jest wyższy. Taka konstrukcja może wprowadzać konsumentów w błąd i utrudniać porównywanie ofert.

Sprawa C-744/24 dotyczy również tego, jak w praktyce wygląda obowiązek informacyjny banku przy kredycie konsumenckim. Choć instytucje finansowe formalnie spełniają wymogi (podając RRSO, oprocentowanie i całkowity koszt kredytu), pojawia się pytanie, czy konsument rzeczywiście rozumie mechanizm działania zobowiązania.

W wielu przypadkach brakuje jasnej informacji, że:

• odsetki naliczane są od kwoty wyższej niż wypłacona,
• koszty dodatkowe wpływają na całkowity koszt kredytu,
• istnieje możliwość pokrycia prowizji ze środków własnych, co obniża koszt zobowiązania.

Z punktu widzenia prawa unijnego, taka sytuacja może zostać uznana za naruszenie zasad transparentności umowy kredytowej oraz realnej ochrony konsumenta.

Eksperci wskazują, że wyrok TSUE może pójść w jednym z kilku kierunków. Najbardziej przełomowy scenariusz zakłada uznanie, że odsetki powinny być naliczane wyłącznie od kwoty wypłaconej konsumentowi.

W takim przypadku wielu kredytobiorców mogłoby dochodzić swoich praw, powołując się na:

• nieprawidłowe naliczanie kosztów kredytu,
• naruszenie ustawy o kredycie konsumenckim,
• możliwość zastosowania sankcji kredytu darmowego.

Może to oznaczać realną możliwość odzyskania kosztów kredytu, podobnie jak miało to miejsce w sprawach dotyczących kredytów frankowych.

Niezależnie od ostatecznego rozstrzygnięcia, wyrok TSUE w sprawie kredytów konsumenckich 2026 może doprowadzić do ujednolicenia praktyki sądowej oraz zwiększenia świadomości konsumentów.

Dla osób, które zawarły umowy kredytowe, szczególnie istotne może być:

• przeprowadzenie analizy umowy kredytowej,
• sprawdzenie, czy doszło do naliczania odsetek od kosztów kredytu,
• ocena, czy możliwe jest skorzystanie z sankcji kredytu darmowego.